ÖZET
Kamusal alanda inşa edilen heykeller, estetik ve anıtsal niteliklerinin yanı sıra iktidarın meşruiyetini, tarih anlatısını ve kolektif belleği temsil eden siyasal semboller olarak işlev görmektedir. Rejimlerin heykellerle kurduğu ilişki, iktidar–toplum ve toplum–birey arasındaki güç dengelerini görünür kılan önemli bir gösterge olarak öne çıkmaktadır. Modern Orta Doğu’da bu sembollerin hedef alınması, 2003 Irak Savaşı ile başlayan, Arap Baharı sürecinde ve sonrasındaki Suriye iç savaşı döneminde yaygınlaşan derin bir sembolik kırılmayı ortaya koymaktadır. Irak örneği, ABD işgali sonrasında lider heykellerine yönelik müdahalelerle görünür hale gelmiş, Libya, Mısır ve Suriye’deki Arap Baharı süreçleriyle karşılaştırıldığında farklı dinamikler göstermiştir. Bu farklılık, Irak’ta yaşananların bir halk devriminden ziyade işgal kaynaklı bir ikonoklazm niteliği taşıması ve Arap Baharı’nda gözlenen halk hareketlerine dayalı ikonoklazm süreçlerinden farklılık göstermesi ile ilgilidir. Bu çalışmada, iktidar sembollerinin hedef alınması tipolojik bir çerçevede ele alınmaktadır: Bu tipoloji, farklı siyasal bağlamlarda ortaya çıkan sembolik yıkım ve dönüşüm pratiklerinin karşılaştırmalı olarak analiz edilmesini sağlamaktadır. İşgal kaynaklı ikonoklazm, isyancı/devrimci ikonoklazm, iktidar tarafından onaylanan kaldırma/yer değiştirme ve topluluk kaynaklı sembolik müdahalelere dayalı dönüşümler irdelenmiştir. Çalışma, bu bağlamda Irak’tan Arap Baharı süreçlerine uzanan dönemde lider heykellerinin kamusal alandaki temsillerini ve bu temsillerin neden hedef alındığını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Medya, halk hareketleri ve dış müdahale ekseninde yürütülen analizle, kamusal alanın hafıza ve iktidarla kurduğu ilişki çok disiplinli bir perspektiften değerlendirilmektedir. Bu çerçevede araştırma, sanat ve kültür tarihiyle sınırlı kalmayarak siyaset bilimi, uluslararası ilişkiler, sosyoloji ve medya çalışmaları disiplinlerinin kuramsal katkılarını içermektedir.